Przeglądy wysokiego napięcia (WN): stacje transformatorowe, rozdzielnie, kable i linie

Co sprawdzamy w instalacjach wysokiego napięcia

Urządzenia wysokiego napięcia do przetwarzania, rozdziału i poboru energii elektrycznej są wydzielonymi urządzeniami elektrycznymi (§ 3 ust. 1 lit. a) rozp. rządu nr 190/2022 Sb.), a ich operator musi zlecać ich przeglądy. Sprawdzamy całą drogę prądu od przyłącza WN aż po rozdzielnicę niskiego napięcia w stacji transformatorowej.

• Stacje transformatorowe murowane, kontenerowe (kompaktowe) i słupowe
• Rozdzielnie i rozdzielnice WN: pola, wyłączniki, odłączniki, bezpieczniki, przekładniki
• Transformatory WN/nn olejowe i suche
• Kable WN: próby po ułożeniu, naprawie lub połączeniu mufą, kontrola głowic i muf
• Napowietrzne linie WN i przyłącza będące własnością odbiorcy
• Uziemienie i połączenia wyrównawcze stacji transformatorowej
• Zabezpieczenia i ich nastawy, blokady, sygnalizacja i wyłączenie awaryjne
• Rozdzielnica nn w stacji transformatorowej

Dla kogo wykonujemy przeglądy WN

Wyjątek od przeglądów okresowych dotyczy tylko urządzeń będących częścią sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej posiadacza licencji oraz przyłączy eksploatowanych przez operatora systemu dystrybucyjnego (operatora sieci). Także w ich przypadku wyjątek obowiązuje tylko wtedy, gdy bezpieczeństwo zapewnia regulamin konserwacji zapobiegawczej (§ 21 ust. 1 ustawy nr 250/2021 Sb.). Stacja transformatorowa należąca do gminy lub firmy i przez nią eksploatowana pod ten wyjątek nie podpada.

• Gminy i miasta: własne stacje transformatorowe przy oczyszczalniach ścieków, ujęciach wody, obiektach sportowych i kompleksach
• Firmy produkcyjne i tereny przemysłowe z własną stacją transformatorową lub rozdzielnią
• Deweloperzy i inwestorzy: przegląd odbiorczy nowej stacji transformatorowej i przyłącza WN przed oddaniem do użytku
• Operatorzy elektrowni fotowoltaicznych przyłączonych do sieci WN
• Zarządcy terenów, szpitali, szkół i centrów handlowych zasilanych z sieci WN

Przegląd odbiorczy, okresowy, nadzwyczajny i częściowy

Przegląd jest konieczny także po zmianie parametrów zabezpieczenia przed przeciążeniem i zwarciem lub ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym (§ 6 ust. 4 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.), czyli np. po przestawieniu zabezpieczeń lub wymianie wyłącznika albo bezpieczników w odpływie.

• Przegląd odbiorczy – przed oddaniem nowego urządzenia do eksploatacji oraz po montażu, naprawie lub przeniesieniu, które mogą zmienić jego właściwości (§ 6 ust. 2 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.); po przebudowie nakłada go także § 20 ust. 6 ustawy nr 250/2021 Sb.
• Przegląd okresowy – powtarza się w terminach według załącznika nr 4 rozp. rządu nr 190/2022 Sb. oraz regulaminu kontroli, konserwacji i przeglądów
• Przegląd nadzwyczajny – na podstawie szczególnego wymogu przepisu, normy, urzędu lub właściciela, np. po awarii, pożarze, zalaniu lub gdy brakuje poprzednich protokołów z przeglądów; protokół podaje wówczas jego przyczynę (§ 10 ust. 1 lit. e) rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)
• Przegląd częściowy – przegląd tylko części urządzenia, np. nowego kabla WN lub wymienionego transformatora; gdy przegląd odbiorczy wykonuje się etapami, przed przekazaniem do stałej eksploatacji wystawia się jeden zbiorczy protokół z przeglądu (§ 10 ust. 2 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)

Jak często wykonuje się przegląd WN

Załącznik nr 4 rozp. rządu nr 190/2022 Sb. nie ma osobnego wiersza dla stacji transformatorowych, rozdzielni, kabli WN ani linii napowietrznych. Terminy są w nim określone według obiektu i pomieszczenia, w którym znajduje się urządzenie, i dotyczą wszystkich wydzielonych urządzeń elektrycznych, a więc także WN:

• Obiekty produkcyjne, edukacyjne, noclegowe i medyczne – 3 lata
• Obiekty, które według rozwiązania z zakresu bezpieczeństwa pożarowego umożliwiają przebywanie ponad 200 osób – 2 lata
• Pomieszczenia zagrożone pożarem i wybuchem, mokre oraz z trwałą obecnością substancji korozyjnych lub zanieczyszczających – 1 rok
• Gdy załącznik nie określa terminu, obowiązuje termin wynikający z innych przepisów i norm; dla stacji transformatorowych i rozdzielni określa się go według środowiska z tabeli 1 ČSN 33 1500 (np. środowisko podstawowe i normalne 5 lat, zewnętrzne i pod zadaszeniem 4 lata, wilgotne i zapylone 3 lata, mokre 1 rok)
• Jeżeli producent w dokumentacji podaje krótszy termin, obowiązuje termin producenta (§ 7 ust. 2 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)

Zasady, o których się zapomina

• Jeżeli do urządzenia stosuje się kilka terminów, obowiązuje najkrótszy (załącznik nr 4 rozp. rządu nr 190/2022 Sb., informacje uzupełniające lit. a)) – murowana stacja transformatorowa na terenie zakładu produkcyjnego ma więc termin 3 lata, a nie 5 lat
• Przegląd okresowy musi się odbyć w roku, w którym upływa termin od ostatniego przeglądu (informacje uzupełniające lit. b))
• Operator z regulaminem konserwacji zapobiegawczej może w nim ustalić do dwukrotnie dłuższe terminy przeglądów okresowych (informacje uzupełniające lit. c)) – tylko jeśli kontrole i konserwacja faktycznie według niego przebiegają i są zapisywane
• W przypadku urządzenia, które z poważnych powodów musi pracować nieprzerwanie, przegląd okresowy można wykonać przy najbliższej przerwie w pracy, najpóźniej w roku następującym po upływie terminu (ČSN 33 1500 pkt 3.5)

Jak przebiega przegląd WN

1. Dokumenty – przeglądamy dokumentację, poprzedni protokół z przeglądu, zapisy z konserwacji i regulamin kontroli, konserwacji i przeglądów; na ich podstawie proponujemy zakres przeglądu i przygotowujemy niezobowiązującą ofertę
2. Planowanie i wyłączenie – termin uzgadniamy z Tobą, a tam, gdzie potrzebny jest stan beznapięciowy, także z operatorem sieci; wniosek o wyłączenie przygotujemy i omówimy za Ciebie
3. Oględziny – stan rozdzielnic, transformatora, kabli i linii, osłony i bariery, oznaczenia, schematy i tablice ostrzegawcze, dostępność i wpływy zewnętrzne (załącznik nr 1 część A rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)
4. Pomiary i próby – uziemienie, ciągłość przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych, stan izolacji, próby kabli WN, działanie zabezpieczeń, blokad i sygnalizacji, a po stronie nn także samoczynne wyłączenie zasilania (załącznik nr 1 część B)
5. Ocena – porównujemy wyniki z dokumentacją i normami, a przy każdej usterce podajemy naruszony przepis lub normę
6. Protokół z przeglądu – wniosek, czy urządzenie jest pod względem bezpieczeństwa zdolne do eksploatacji, zmierzone wartości, usterki i zalecany termin kolejnego przeglądu (§ 10 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)

Co przygotować przed przeglądem

Lista opiera się na załączniku nr 2 rozp. rządu nr 190/2022 Sb. Jeśli brakuje któregoś dokumentu, przegląd z tego powodu nie zostanie wstrzymany – w protokole z przeglądu wskażemy, co należy uzupełnić.

• Dokumentację projektową lub rysunkową stanu powykonawczego oraz schemat jednokreskowy
• Poprzedni protokół z przeglądu oraz zapisy z oględzin, konserwacji i usuniętych usterek
• Protokół określenia wpływów zewnętrznych, jeśli nie jest częścią dokumentacji
• Regulamin kontroli, konserwacji i przeglądów, ewentualnie regulamin konserwacji zapobiegawczej
• Dokumenty dotyczące nastaw zabezpieczeń oraz dokumentację fabryczną transformatora i rozdzielnic
• W przypadku przeglądu odbiorczego dodatkowo zapisy z prób montażowych, protokoły z badań jednostkowych wyrobów oraz dane firmy montażowej wraz z numerem uprawnień
• Dostęp do stacji transformatorowej i rozdzielni, klucze oraz kontakt do osoby odpowiedzialnej za urządzenie elektryczne
• Zgodę na wyłączenie i dane punktu poboru do wniosku składanego u operatora sieci

Kto może wykonać przegląd WN i co otrzymasz

Przegląd wydzielonego urządzenia elektrycznego może wykonać tylko firma z uprawnieniami i technik przeglądowy ze świadectwem kwalifikacji (§ 20 ust. 2 ustawy nr 250/2021 Sb.). Przeglądy WN wykonuje technik przeglądowy ze świadectwem TIČR.

Postępujemy zgodnie z ustawą nr 250/2021 Sb., rozp. rządu nr 190/2022 Sb., ČSN 33 1500 oraz normami dla urządzeń powyżej 1 kV: ČSN EN 61936-1 (Instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu powyżej 1 kV) i ČSN EN 50522 (Uziemienia instalacji elektroenergetycznych prądu przemiennego o napięciu powyżej 1 kV). Bezpieczeństwo pracy przy wyłączeniu reguluje ČSN EN 50110-1 (Eksploatacja urządzeń elektrycznych).

• Protokół z przeglądu w postaci elektronicznej, podpisany uznawanym podpisem elektronicznym (§ 10 ust. 1 lit. d) rozp. rządu nr 190/2022 Sb.)
• Zmierzone wartości i wykaz użytych przyrządów pomiarowych
• Wykaz usterek z odniesieniem do naruszonego przepisu i zrozumiałym opisem tego, co trzeba naprawić
• Zalecany termin kolejnego przeglądu oraz, na życzenie, pilnowanie jego terminu

Gdy przegląd wypadnie negatywnie

Usterki zagrażające bezpiecznej i niezawodnej eksploatacji operator musi usunąć bez zbędnej zwłoki po sporządzeniu protokołu z przeglądu, pozostałe w terminach, które sam ustali (§ 20 ust. 5 ustawy nr 250/2021 Sb.). Urządzenie, którego stan bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu, należy odłączyć i zabezpieczyć przed włączeniem (§ 7 ust. 8 rozp. rządu nr 190/2022 Sb.). Po naprawie sprawdzimy usunięcie usterek i wystawimy nowy protokół z przeglądu.

Eksploatacja urządzenia bez przeglądu wykonanego w wymaganym terminie i zakresie jest według § 20 ust. 3 ustawy nr 250/2021 Sb. stanem zagrażającym bezpieczeństwu pracy i eksploatacji.

Bezpłatne pilnowanie terminów przeglądów

Termin kolejnego przeglądu WN wpiszemy do naszej ewidencji i przed końcem terminu odezwiemy się do Ciebie z takim wyprzedzeniem, aby zostało dość czasu na uzgodnienie wyłączenia z operatorem sieci. Wystarczy zarejestrować się na stronie „Pilnowanie terminów przeglądów” – bezpłatnie i bez zobowiązań. Cenę przeglądu ustalamy indywidualnie według zakresu, oferta jest niezobowiązująca.

Naszą siedzibę mamy w Pardubicach. Przeglądy WN wykonujemy także w Pradze, Hradcu Králové, Náchodzie, Rychnovie nad Kněžnou i w ich okolicach.